Informationen zum Thema Internationale Plansprachen, Interlinguistik und Esperanto
Informoj pri internaciaj planlingvoj,  interlingvistiko kaj Esperanto
www.plansprachen.ch  www.planlingvoj.ch
www.zamenhof.ch

Herausgeber / Editeur
/ Eldonanto:
Unabhängige Kontaktstelle Plansprachen / Interlinguistik / Esperanto. Andreas Künzli, lic. phil., Bern, Schweiz.

 

AKTUELL AUF PLANSPRACHEN.CH

Biographie über L.L. Zamenhof in deutscher Sprache

Grösseres Format

 

Andreas Künzli
L.L. Zamenhof (1859-1917)
Esperanto, Hillelismus (Homaranismus) und die „jüdische Frage“ in Ost- und Westeuropa

L.L. Zamenhof (1859-1917), vor allem als Erfinder der internationalen Plansprache Esperanto in die Annalen eingegangen, ist hingegen weniger bekannt als Theoretiker der „jüdischen Frage“. Als Ostjude geboren, war er in vielerlei Hinsicht Demütigungen, Diskriminierung und nationalem Chauvinismus ausgesetzt. Er musste erleben, wie Menschen einander hassten, verachteten und einander Leid zufügten, nur weil sie sich einem anderen Volk zugehörig fühlten, also in einer anderen Sprache redeten und sich zu einer anderen Religion bekannten. Als Vertreter eines Volks, seit zweitau­send Jahren in der Diaspora lebend, seiner Rechte beraubt und immer wieder grau­samen Verfolgungen unterworfen, kam Zamenhof, um die „jüdische Frage“ zu lösen, auf die Idee, mit dem Esperanto eine neue Sprache und mit dem Hillelismus bzw. Homaranismus eine neue Religion für die Juden zu schaffen, sie aber zugleich als „Allmenschentumsethik“ zu begreifen. Weil die jüdische Dimension bei Zamenhof so zentral ist, wird im Unterschied zu den bisher erschienenen Le­bensbeschreibungen in der vor­liegenden Biographie Zamenhofs  seinem bisher eher vernachlässigten Judentum und dessen Auswirkungen auf sein Denken und Handeln in stärkerem Maße Aufmerksamkeit ge­schenkt. 150 Jahre nach Zamenhofs Geburt wird so seine Biographie und sein Lebenswerk erstmals im Sinne seines angestrebten Beitrags zur Lösung der „jüdischen Frage“ anhand einer umfassenden Quellenlage wissenschaftlich aufgearbeitet und in einem breiteren historischen Kontext beleuchtet. Kernstück des Anhangs ist die Veröffentlichung des Zamenhofschen Hillelismus von 1901, der jetzt erstmals in deutscher Sprache vorliegt.

Verlag Harrassowitz Wiesbaden 2010, Serie Jüdische Kultur Bd. 23, 527 S. mit 24 Bildtafeln. 1207 g. August 2010. Preis: 98 Euro, 166 CHF.

 

Andreas Künzli
L.L. Zamenhof (1859-1917
Esperanto, hilelismo (homaranismo) kaj la „juda demando“ en orienta kaj okcidenta Europo

L.L. Zamenhof (1859-1917), apartenanta al la historio antau ĉio kiel autoro de la planlingvo Esperanto, estas malpli konata kiel teoriisto de la „juda demando“. Naskita kiel orienteuropa judo, li suferis en multaj rilatoj humiliĝon, diskriminacion kaj nacian ŝovinismon. Li devis sperti, ke la homoj malamas, malrespektas kaj turmentas unu la aliajn, nur ĉar ili sentis sin aparteni al alia popolo, do parolis en alia lingvo kaj konfesis alian religion. Kiel reprezentanto de popolo, kiu vivis en diasporo ekde du jarmiloj, kiu estis senigita de siaj rajtoj kaj ĉiam denove estis kruele persekutata, Zamenhof, por solvi la „judan demandon“, venis al la ideo krei per Esperanto novan lingvon kaj per la hilelismo/homaranismo novan religion por la judoj, por percepti ĝin samtempe kiel „tuthomaran etikon“. Diference de la ĝis nun aperintaj Zamenhof-biografioj, la autoro de ĉi tiu libro Andreas Künzli pli altgrade enfokusigas en sian studon la judan dimension ĉe Zamenhof, kiu estas absolute centra ĉe li, kaj do pli forte atentas lian judecon, kiu estis ĝis nun iom neglektata, kaj la efikojn al lia pensado kaj agado. Tiel, 150 jarojn post la naskiĝo de Zamenhof, lia vivo kaj verkaro do estas, en la senco de lia kontribuo celata por solvi la „judan demandon“, science prilaborataj surbaze de ampleksa fontaro kaj en vasta historia kunteksto. La kerna dokumento en la apendico koncernas la publikigon de la zamenhofa hilelismo el la jaro 1901, kiu nun ekzistas unuafoje en germana traduko.

Verlag Harrassowitz Wiesbaden 2010, Serie Jüdische Kultur Bd. 23, 527 S. mit 24 Bildtafeln. 1207 g. Preis: 98 Euro, 166 CHF.

Anzeige Katalog Harrassowitz
Titelei, Inhaltsverzeichnis und Vorwort (pdf)
http://www.harrassowitz-verlag.de
Das Buch auf der Website des Harrassowitz-Verlags
Harrassowitz-Katalog Slavistik/Osteuropa 2011
Das Buch auf Google Books
Jüdische Kultur bei Harrassowitz
amazon.de
bol.de
bol.ch
Librokatalogo de UEA
esperanto-buchversand.de
CDELI / RERO - La Chaux-de-Fonds
Katalog "Helveticat" Schweizerische Nationalbibliothek (Eingabe unter Schnellsuche: Künzli Zamenhof)
Katalog IDS Bern
Katalog IDS Luzern
Pri la autoro
Intervjuo

Reaktionen und Besprechungen
Recenzo de "Esperantologio"
La vengxo de la recenzantoj - Die Rache der Rezensenten: Repliko pri la kritiko kontrau la Zamenhof-biografio de A. Künzli (3/2012)
Pri la autoro

L. L. ZAMENHOF (1859-1917): ESPERANTO, HILLELISMUS
(HOMARANISMUS) UNDER DIE “JUEDISCHE
FRAGE” IN OST- UND WESTEUROPA. By
Andreas Kuenzli. Juedische Kultur 23, Weisbaden: Harrassowitz
Verlag, 2010. Pp. 538; plates. €98.00.
Ludwig Zamenhof is best known today for his invention
of Esperanto. In many circles, his Jewish identity is downplayed.
Among his efforts to create a better world, however,
he tried not only to invent a universal language but also to
develop and disseminate a humanitarian philosophy called
in Esperanto “Homaranismo,” based to a large degree on the
statements of the Hillel the Elder. His hope was that this
approach would contribute to understanding between the
adherents of different religions and lead to a decline in anti-
Semitism. This attempt was less successful than his attempt
to develop a universal language. But as Kuenzli shows in this
very impressive study, much can be learned from failures.
The author describes the life, activities, and heritage of
Zamenhof in richly documented chapters. Kuenzli devotes a
great deal of attention to Jewish cultural history and to
Zamenhof’s involvement in religious questions. He provides
a detailed description and analysis of Zamenhof’s Homaranismo
project of Hillelism and links it to Zamenhof’s other
activities. Kunzli’s volume is unquestionably important for
research libraries that deal with religious reform as harness
for social improvement as well as with the variety of Jewish
religious responses to modernity.

Shaul Stampfer (http://en.wikipedia.org/wiki/Shaul_Stampfer)
Hebrew University
Religious Studies Review, vol. 28, No. 2, June 2012

Religious Studies Review (RSR) is the journal of the Council of Societies for the Study of Religion (CSSR), which is based at Rice University. The journal is published quarterly by Wiley-Blackwell.

 
Artikoloj kaj studoj de A. Künzli
(ĉar la aŭtoro faras de tempo al tempo etajn modifojn kaj aktualigojn en siaj artikoloj, la plej novaj versioj estas elŝuteblaj ĉi tie)
(Es gilt die hier zuletzt publizierte Version)
 

Neue Beiträge / Novaj kontribuajoj:

 100 jarojn post la morto de Louis Couturat (1868-1914)
 3 hipotezoj pri Ruslando kaj Ukrainio

 Esperanto und Interlinguistik im 21. Jahrhundert - wie weiter?

 Lingva justeco lau Philippe van Parijs

 Mario Pei kiel interlingvisto     pdf
  Komento pri iu artikolo pri Georgi Dimitrov publikigita en La Ondo de Esperanto
 
Iamaj tabuoj kaj sekretoj chirkau Georgi Dimitrov
  Georgi Dimitrov kaj Esperanto (resumo)
 9a Universala Kongreso en Berno 1913 (artikolo kun dokumentaro)
 
Zur Geschichte des Esperanto in der Sowjetunion unter Stalin (Juli 2013)
Pripensajho pri la salutmesagho de la islanda shtatestro
Atentinda memuaro pri la kontrau-armena genocido
Milito kaj paco lau Hector Hodler
Enketo pri eraroi de Esperanto (majo/junio 2013)
Distancigho de la "Premio Grabowski"

13 hipotezoj pri Esperanto (2012)

Rezolucio pri alvoko demisii de la 6.8.2012

Geplant ist die Veröffentlichung weiterer neuer Texte zu den folgenden Themen (planata estas la verkado de tekstoj pri jenaj temoj):
 Ferdinand Hodler, la patro de Hector Hodler

 Kovno kaj la malapero de la judoj
 Kiel Lidia Zamenhof pereis en Treblinka
 Geschichte der Esperanto-Bewegung in PL und BG
u.a.


Ältere Beiträge (pli malnovaj artikoloj)
Baudouin de Courtenay remalkovrita
Diversaj recenzoj de A. Künzli de la pasintaj jaroj
Homaj rajtoj en Vjetnamio
Senlegenda biografio de Ho Chi Minh
L.L. Zamenhof pri J.M. Schleyer kaj ties Volapük
Pri la uniformo de Rene de Saussure kaj la familia lingvo de Arthur Baur
Der Wahrheit nicht ganz verpflichtet: Ampleksa prezento de la ideologia-politika enhavo de la oficiala organo de GDREA, "der esperantist", 1965-1990 (3/2012)
Recenzo pri la nova libro de T. Bendias pri la historio de la Esperanto-junularo en GDR (3/2012)

Recenzo: "Mia stelo" de Felicja Raszkin-Nowak (3/2012)
Recenzo: "Mia stelo" de Felicja Raszkin-Nowak (Israela E-isto)
La vengxo de la recenzantoj - Die Rache der Rezensenten: Repliko pri la kritiko kontrau la Zamenhof-biografio de A. Künzli (3/2012)

Recenzo pri libro pri E. Bokarjov
Enketo inter UEA-delegitoj (2010)
Sprachenfrage in Europa und Esperanto
Themen- und Buchbesprechung Eurolinguistik
Englisch in der Schweiz
La angla lingvo en Svislando
Sekspiro en Svislando
Inter finvenkismo kaj raumismo
Eŭropa Unio. Lingvaj kaj kulturaj aspektoj: Referaĵoj kaj diskutintervenoj
Komento pri la Strategia Vizio de UEA
Zum aktuellen Stand des Esperanto
Schweizer Esperanto-Geheimbericht
"Neniu intencas konstrui muron": 50 jarojn Berlina Muro

Senlegenda biografio pri Fidel Castro Ruz
Kubo: Politika raporto 2010
Demandoj kaj respondoj pri la sovetia Eo-movado
Interlinguistik (Sakaguchi)
Interlinguistik (Blanke)
Englisch in der Schweiz
Aldonaj bibliografiaj notoj pri Edgar von Wahl
Pri Lapenna
Europäisches Sprachdenken. Von Platon bis Wittgenstein
Sprache im Sinne von Liebe. Rezension des Romans “Grüner Engel Blaues Land” von Dagmar Leupold
Stalin lernis Esperanton!
La Zamenh
of-strato
Historio de la Esperanto-movado en Bjalistoko
Historio de Bjalistoko
Bjalistoko en la Zamenhof-biografioj
Zamenhof kaj la juda demando
Geschichte der Plansprachen in Bern
L.L. Zamenhof kaj Svislando
Recenzo: Bronstejn:  Legendoj pri SEJM
Recenzo: Samodaj: Esperanto kaj vivo

Recenzo: Interlingvistiko por laikoj
Themen- und Buchbesprechung Sprachphilosophie
Themen- und Buchbesprechung Staat und Sprache in Europa
Anmerkungen zum grossen Wörterbuch von Krause
Skiza historio de UEA (lau la revuo Esperanto)
Historio de Esperanto en Sovetunio

Lev Kopelev über Esperanto
Intervjuo pri la historio de la sovetia Esperanto-movado
Percepto de la planlingva demando en Svislando
Danko okaze de la aljuĝo de la Grabowski-premio
Kritiko? Ne dankon!
Nekrologoj pri forpasintaj rusaj verkistoj (2008)

Jan Tomasz Gross kaj la kritiko
Forpasis Tony Judt
Kompleta Ba(r)last(on)o
Bibliografio de la verkajhoj de A. Künzli


Links

Zamenhof-Linksammlung I
Zamenhof-Linksammlung II

Stimme Zamenhofs
Bildnis von L.L. Zamenhof

Kongresaj paroladoj de Zamenhof  II  III
Lingvaj respondoj
Fundamenta Krestomatio
Esperanta proverbaro
Galerio Zamenhofa
La lastaj tagoj de Zamenhof
Privat: Vivo de Zamenhof
Internationale Sprache, Erstes Buch 1887
Unua Libro (russisch)
Гиллелизм. Обращение к еврейской интеллигенции.
Hillelismus (deutsche Übersetzung von A. Künzli)
Deklaracio de Homaranismo
Zamenhofs Beitrag am Rassenkongress 1913

Student Zamengof v Moskve
Die neutrale Sprache: eine politische Geschichte des Esperanto-Weltbundes
International auxiliary language (Wikipedia)
Delegation for the Adoption of an International Auxiliary Language
Kio bremsas la movadon de Jerzy Leyk
Brugmann/Leskien: Zur Kritik der künstlichen Weltsprachen
Novial von Otto Jespersen
"One language for the World" von Mario Pei
"Kak vozniknet vseobscij jazyk" von Ermar Svadost
Esperantologija i interlingvistika

Revuo Esperantologio
Gescannte Esperanto-Zeitschriften (Wien)
Eco: Die Suche nach der vollkommenen Sprache
Encyclopedia of fictional and fantastiv languages
Plena analiza gramatiko de Esperant (PAG)
Esperanto en Perspektivo (Lapenna, 1974)
Paroladoj de Ivo Lapenna  II
Esperanto-libroj
Esperanto-Literatur   a  II  III  IV
Wörterbuch des Nationalismus von M.S. Dschunusov

L'esperanto comme lan
gue auxiliaire international (SdN)
Dossier: Sprachen der Zukunft
Stalin-Rede in 'Mezhdunarodnyj jazyk'
Hitlerrede in 'Germana Esperantisto' von 1933

Englisch als Weltsprache

Über I. Szerdahelyi

F. Grin: L'enseignement des langues etrangeres comme politique publique
Mehrsprachigkeit in Europa

Volapük und Esperanto in Konstanz  Besprechung
La bona lingvo (C. Piron)
Claude Piron
La bona lingvo (R. Corsetti)
Genia Lingvisto Venkita de Etburĝeco (E. Spiridoviĉ)
La Ido-skismo en sociologia perspektivo (P. Forster)
Festlibro Blanke (2001)
www.interlanguages.net
Die Sprachen Europas
Die meistgesprochenen Sprachen der Welt
Marr, Staline et les esperantistes
Baudouin de Courtenay über die Internationale Sprache (polnisch)
Baudouin de Courtenay über "Vorwürfe an Esperanto" (polnisch)
Antoni Grabowski "El la historio de reformoj"

Über Otto Jespersen
vortaro.net - Plena Ilustrita Vortro (PIV) online
Esperanta Bildvortaro
Programo por Eo-supersignoj  II
Geschichte des Pjotr Lukjanin   Rezension
Artikolo de V. Lukjanin en la gazeto "Ural"
GIL-Beihefte 1-19
Interesa parolado de Ivo Lapenna en 1968


 


 

 

   

 


 

Kovrilo de la libro / Couverture du livre

Andreas Künzli
Universalaj Lingvoj en Svislando
Svisa Enciklopedio Planlingva
Encyclopédie des langues planifiées
Schweizer Plansprachen-Lexikon
Enciclopedia svizzera delle lingue pianificate

La aktiva agado por la internacia planlingva movado en Svislando jam de kelka tempo superis cent jarojn. Tiukonscie fortiĝis la deziro resumi kaj bilanci tiun longan periodon, plenan je eventoj, sukcesoj kaj problemoj. Ĉi tiu Svisa Enciklopedio Planlingva estas do la frukto de tiuj konstantaj klopodoj kaj laboroj.  

Die Tätigkeit für die internationale Plansprachen-Bewegung in der Schweiz ist über hundert Jahre alt. In diesem Bewusstsein entstand das Bedürfnis, für diese lange Periode, die voller Ereignisse, Erfolge und Probleme war, Bilanz zu ziehen. Das Schweizer Plansprachen-Lexikon des Schweizer Historikers Andreas Künzli ist die Frucht dieser konstanten Bemühungen. Die Enzyklopädie, die in Esperanto abgefasst ist und 1129 Seiten umfasst, enthält zahlreiche Einträge über wichtige Personen und Organisationen, sowie eine Chronologie und eine Bibliographie. Beiträge auf Deutsch, Französisch und Italienisch runden das Jahrhundertwerk ab.

La Suisse est un pays favorable à la pratique de langues planifiées internationales telles que le volapük, l’espéranto, l’ido, l’occidental et l’interlingua. L’historien Andreas Künzli, par l’exploration de cette abondante documentation, nous procure une encyclopédie richement illustrée sur les langues universelles en Suisse. Il s’agit d’un ouvrage de références de 1129 pages dont voici une succincte présentation.

CDELI/SES La Chaux-de-Fonds 2006. ISBN 2-9700425-2-5  1129 paĝoj, 6 cm dika, ca. 2000 g peza (kun skatolo)

Oficiala vendoprezo: fr. 90.- aŭ  € 60.-  plus sendokostoj (6 frankoj en Svislando (B) kaj proks. 18 EUR por eksterlando (B).
Mendu ĉe:   kuenzli@osteuropa.ch  aù  claude.gacond@ne.ch
Korrespondenz- und Bestelladresse:   kuenzli@osteuropa.ch

Speciala (arkiva) paĝo pri ĉi tiu libro

 

_____________________________________________________

 

 

 


© plansprachen.ch 2005-14
Aufschaltung im Juli 2005. Diese Website wird nach Bedarf aktualisiert.
Redaktion / Webmaster: Andreas Künzli, Bern, Schweiz, E-Mail: info@osteuropa.ch  
www.plansprachen.ch läuft gemappt auch unter www.zamenhof.ch